Uykunuz düzensiz, modunuz düşük, küçük şeyleri unutuyor, tükenmiş ve izole mi hissediyorsunuz? Merak etmeyin hepimiz bu yoldan geçtik. Muhtemelen sadece streslisiniz.
STRESİN BİR FAYDASI VAR MI?
Stres her zaman kötü bir şey değildir. Ekstra enerjiye ihtiyaç duyduğunuzda size bunu sağlayan, yada bir takım oyununda odaklanmanız veya kalabalık önünde konuşma yapmanız gerektiğinde size gerekli olan şeyleri stres sağlar. Fakat stres, her gün yaşadığımız sürekli bir hale geldiğinde tehlikeli bir duruma dönüşür ve beyninizi değiştirmeye başlar.
Çok çalışmak yada evde sürekli münakaşalı bir ortam olması gibi kronik strese maruz kaldığınızda bu beyninizin yapısını, çalışma şeklini hatta boyutlarını bile değiştirir. Üstelik bu genlerinize kadar işleyebilir.
HPA EKSENİ
Stres, “Hipotalamus Adrenal Ekseni” (HPA) denilen beyindeki endokrin bezleri ile böbrekler arasında geçen bir dizi reaksiyon ile başlar, bu da vücudunuzun strese karşı reaksiyon almasını sağlar. Beyniniz stresli bir durum algılarsa HPA ekseniniz derhal aktive edilir. Bunun sonucunda da hemen harekete geçmenizi sağlayan bir hormon salgılanır. Kortizol.
KORTİZOL NE YAPAR?
Uzun süreler boyunca yüksek dozda kortizola maruz kalmak beyninizde tahribata yol açar. Örneğin kronik stres beynimizin korku merkezi amigdaladaki aktiviteyi ve beyin sinir hücreleri (nöron) bağlantılarını artırır ve salgılanan kortizol miktarı arttıkça beynin hafıza, öğrenme ve stres kontrol merkezi olan hipocampus’deki elektriksel sinyaller bozulur. Hipocampus ayrıca HPA ekseninin faaliyetini de engeller ve bu da stresle başa çıkma yeteneğiniz de azalır.
NE KOMİK DEĞİL Mİ? STRES, STRESLE BAŞA ÇIKMA YETENEĞİMİZİ AZALTIYOR
Üstelik hepsi bu kadar da değil. Kortizol beyninizin gerçek anlamda küçülmesine sebep olur. Aşırı dozu nöronlar arasındaki bağlantıları (sinapsis) koparır ve prefrontal korteks, yani beynin konsantrasyon, karar verme, yargılama ve sosyal etkileşimleri düzenleyen bölgesinin küçülmesine sebep olur. Ayrıca hipocampusda oluşan yeni beyin hücrelerinin daha az oluşmasına sebep olur. Bu da demektir ki kronik stres, daha zor öğrenmenize ve daha zor hatırlamanıza yol açar. Ayrıca Depresyon, Alzheimer gibi çok daha ciddi metal bozuklukların oluşmasına da sebep olur.
E ÖLELİM O ZAMAN
Bu kadar karamsarlık yeter. Biraz da bu süreci nasıl engeller ve tersine çeviririz ona bakalım. Kortizol’un beyninize yaptığı şeyi tersine çevirmek için en güçlü silahlarınız egzersiz ve meditasyon. Derin nefesler almanızı ve etrafınızda olup bitene odaklanıp, farkındalığınızı arttırmanızı sağlayan bu aktiviteler stres seviyenizi düşürür ve hippocampus’unuzu büyütür ve hafızanızı geliştirir.
Yani, gündelik hayatın baskısıyla yenilmiş hissetmeyin. Stresinizi kontrol altına alın. O sizi kontrol altına almadan.
